BARF u kota – czyli jak wygląda domowa dieta kotów.

BARF to skrót angielskiej nazwy Biologically Appropriate Raw Food – biologicznie odpowiednie surowe pożywienie. Jego gotowany odpowiednik (domowa dieta gotowana) bazuje na podobnych zasadach z kilkoma zmianami. Kompozycja w posiłku może być dobierana indywidualnie do każdego zwierzęcia i modyfikowana na podstawie obserwacji oraz stanu zdrowia. 

Poniższy przewodnik ma na celu zobrazowanie postępowania przy diecie BARF dla kotów. Opiekun powinien stale poszerzać wiedzę i aktualizować informacje na temat żywienia kotów. Temat diet domowych u kotów ewoluuje, a zasady diety mogą się zmieniać.
W poniższym artykule nie poruszam wątku kości w żywieniu kotów, ponieważ jest to element nieobowiązkowy i stosunkowo rzadko stosowany w kocim BARFie.

DOKŁADNY WYWIAD I ZNAJOMOŚĆ STANU ZDROWIA ZWIERZĘCIA 

Dieta domowa to samodzielnie przygotowany posiłek, z uwzględniłem potrzeb żywieniowych zwierzęcia. Profilaktyczne badania (m.in. badanie biochemiczne krwi, morfologia krwi, badanie moczu czy USG) pomagają ocenić aktualny stan zdrowia zwierzęcia i dobrać odpowiednie komponenty oraz suplementy w posiłku. U zwierząt starszych zaleca się kontrolowanie funkcjonowania tarczycy. Takie badania powinny być wykonywane u każdego zwierzaka w ramach profilaktyki średnio raz na rok. Dodatkowe, kontrolne badania to m.in. ECHO.

PRZYGOTOWANIE 

Analizujemy dostęp do produktów mięsnych w dostępnych dla nas sklepach – przy braku problemów zdrowotnych korzystamy zwykle z najłatwiej dostępnych gatunków mięs i podrobów. Warto też zastanowić się nad organizacją (miejsce w zamrażarce) oraz kosztami. W przypadku kotów – BARF wypada zwykle korzystniej cenowo niż dobrej jakości puszka. Niezbędne w całym procesie będzie posiadanie przepisu i wiedza na temat jego przygotowania.

DAWKA POKARMU

Dzienną dawkę jedzenia będzie warunkowana przez zapotrzebowanie kaloryczne pupila oraz kaloryczność posiłku. Taki wyliczenia są obowiązkowe zawsze – niezależnie od wybranego modelu żywienia. Dzienna częstotliwość karmienia  dopasowywana jest do potrzeb zwierzęcia, jednak w przypadku kota powinniśmy mu zapewnić minimum 4 posiłki dziennie.
Jeśli jeszcze nie wiesz ile powinien jeść Twój kot, dowiesz się tego w tym materiale.

JAK ZACZĄĆ – WPROWADZENIE POSIŁKU 

W przypadku kotów zmiany rozpatrujemy indywidualnie. Jeśli kot współpracuje, jest chętny do jedzenia miesa, zna i chętnie je wybrane gatunki mięsa – możemy przejść na BARF z dnia na dzień lub podmieniając posiłki stopniowo w przeciągu kilku dni. W przypadku bardziej wybiórczych żywieniowo kotów trzeba uzbroić się w cierpliwość. Wtedy często sprawdza się stopniowe dodawanie składników i suplementów, dodatki dotychczasowej karmy, dosmaczanie. Warto podawać na próbę każdy element przepisu przed wprowadzeniem go do mieszanki. Zapobiegniemy wtedy sposób odrzuceniu całości mieszanki. 

STRUKTURA POSIŁKU 

Ważne by posiłek podawany był w formie akceptowanej przez kota. Przed przerobieniem kilku kilogramów mięsa, istotne by sprawdzić jaka forma/struktura odpowiada kotu (krojone/mielone/szarpane/mieszanie tych sposobów).

PRZEPIS

Aby zacząć, poza wiedzą na temat swojego kota, podstawowym wyposażeniem kuchni – będziesz potrzebować także przepisu. Jeśli Twój kot jest zdrowy i pewnie czujesz się w temacie, obecnie są narzędzia, które pozwalają na samodzielne działanie opiekuna. Jednym z nich jest kalkulator meatpoint. Innym rozwiązaniem mogą być gotowe przepisy z książki „Kocie Smaki” Agnieszki Cholewiak-Góralczyk.

Akcesoria potrzebne w kuchni: waga, waga jubilerska do odmierzania suplementów, ostre noże, miska, deska do krojenia, maszynka do mielenia mięsa jeśli planujemy je mielić.

ELEMENTY I KOMPOZYCJA POSIŁKU

MIĘSO

->Mięso to podstawowy element posiłku, stanowiący jego większość. Do mieszanki dodajemy mięso i podroby przebadane, przeznaczone do spożycia dla ludzi. W przypadku gatunku mięsa nie jedzonego przez kota warto je przetestować i podać kotu do spróbowania w małych ilościach. Umieszczenie w mieszance składnika, który kotu nie smakuje może spowodować odmówienia jedzenia całej mieszanki

-> Ryby traktowane są raczej jako dodatek i nie stanowią bazy diety jeśli nie jest to konieczne. Przykłady ryb do stosowania: dorsz, szczupak, tuńczyk, flądra, łosoś, okoń, pstrąg, szczupak

PODROBY

->Element kociej diety, który średnio stanowi około 25%, chociaż bywają przypadki w których ograniczamy lub znacznie zwiększamy ich zawartość. Wiąże się to z ich właściwościami wpływającymi na konsystencje kału – prowadząc do luźniejszych stolców. Więc w przypadku problemów z zaparciami ich ilość może sięgać 30% i więcej. Co więcej, podroby są bogate w niektóre mikroelementy i witaminy – stanowią więc dobre uzupełnienie kompozycji diety. Docelową dawkę ustalamy na podstawie obserwacji danego kota.

->Na szczególne wyróżnienie zasługuje tutaj wątróbka, która z uwagi na wysokie zawartości niektórych składników odżywczych ( np. witaminę A), musi być podawana w kontrolowanej ilości.

WARZYWA

Są elementem dodatkowym, który stosujemy w specyficznych stanach zdrowotnych i określonym celu. Jeśli są stosowane to w kontrolowanej ilości i poddane procesowi gotowania i rozdrobnienia. 
W ich przypadku, stosowanie zawartości % może być mylące, ponieważ warzywa znacznie różnią się miedzy sobą zawartością składników odżywczych. W tym wypadku należy kierować się głownie docelową zawartością węglowodanów i błonnika i efektem, który chcemy uzyskać.

Przykład: zależy nam na dodatku błonnika, bez znacznego wzrostu kaloryczności i poziomu węglowodanów -> sięgniemy wówczas po warzywo typu cukinia, a nie ziemniak.

100g ziemniaka dostarczy około 86 kcal, 20g węglowodanów i 1,8g włókna pokarmowego
100g cukinii dostarczy około 16kcal, 2,9g węglowodanów i 1,4g włókna pokarmowego

SUPLEMENTY I DODATKI

Mięso i podroby przemysłowe nie są wstanie w pełni dostarczyć wszystkich potrzebnych składników odżywczych. Konieczne jest stosowania suplementacji uzupełniającej, by posiłek był pełnowartościowy. Brak stosowania suplementacji może przyczynić się do powstania niedoborów i innych konsekwencji zdrowotnych.

Suplementy stosowane w przepisach mogą być różne, część z nich jest zwykle stała, część stosowana jest w konkretnych przypadkach, kombinacjach diety. Dla niektórych składników odżywczych istnieje równocześnie kilka źródeł suplementów co bywa szczególnie pomocne np. u kocich alergików.

Żółtko jaja – Jest wartościowym elementem diety, dzięki bogatemu składowi. Możemy korzystać z różnych gatunków(kacze, kurze, indycze, przepiórcze). Należy pamiętać, że jego dodatek znacząco wpływa na poziom kalorii w diecie i musi być to uwzględnione.

SUPLEMENT	PRZEZNACZENIE
suplement wapnia	Źródło wapnia, niezbędny do równoważenia stosunku wapnia i fosforu w mięsnej diecie.
tauryna	Aminokwas niezbędny to prawidłowego funkcjonowania organizmu kota, musi być dostarczany z pożywieniem
witamina E	Antyoksydant i przeciwutleniacz.
sól	Dodatkowe źródło sodu i chloru.
drożdże browarnicze nieaktywne	Źródło witamin z grupy B i minerałów.
algi morskie Ascophyllum nodosum	Źródło jodu.
Olej Omega-3 z np. z łososia	Żródło nienasyconych kwasów tłuszczowych Omega-3. Źródłem muszą być NNKT Omega-3 pochodzenia zwierzęcego!
tran	Źródło witaminy D.
hemoglobina	Źródło m.in. żelaza, stosowana w zależności od potrzeb.
mączka kostna	Źródło fosforu, stosowany przeważnie tylko u kotów rosnących.

PRZECHOWYWANIE 

-> Suplementy przechowujemy w suchych, przyciemnionych miejscach. W przypadku olejów w szklanych butelkach – po otwarciu trzymamy je w lodówce. W przypadku dużej pojemności suplementów płynnych, jeżeli nie uda nam się ich zużyć przez 2-3 miesiące, warto na początku rozdzielić je np. na dwie porcje i drugą przechowywać w zamrażarce. Wydłuży to przydatność do spożycia po otwarciu. 

->Przygotowane mieszanki najłatwiej przechowywać jest w formie mrożonej. Wykorzystujemy do tego opakowania przeznaczone do przechowywania żywności – woreczki wielorazowego użytku, plastikowe pojemniki, słoiczki ( w przypadku słoików nie możemy wypełnić ich w całości, ponieważ zamarzający pokarm zwiększy swoją objętość i bez dodatkowej przestrzeni mogą pęknąc). 

PRZYGOTOWANIE

-> Mięso i podroby rozdrabniamy do preferowanej dla kota formy. Wszystkie suplementy łączymy z mięsem i podrobami i dokładnie mieszamy. Całą mieszankę rozdzielamy na porcję i mrozimy. Tauryna i oraz cytrynian wapnia powinny zostać rozpuszczone w wodzie przed dodaniem do mieszanki. Możemy tak postępować ze wszystkimi suplementami.
-> Stosując wersje surową, dbamy o odpowiedni ciąg chłodniczy mięsa. Obróbkę staramy się wykonywać szybko, a mięso zużyć jak najszybciej po zakupie.

JEŚLI GOTUJEMY: 
Ilość mięsa ważymy przed ugotowaniem, gotowanie trwa do 10-15 minut w zależności od wielkości kawałków ÷ Te same zasady obowiązują dla podrobów ÷ Mięso wrzucamy na wrzątek ÷ Gotowane mięso nie powinno zawierać kości, czyli mięso z kości oddzielamy przed ugotowaniem. ÷ Warzywa i mięso gotujemy osobno ÷ Warzywa gotujemy do miękkości i rozdrabniamy.

->Podajemy w temperaturze pokojowej (uprzednio rozmrożone w lodówce). Jeśli potrzebujemy podgrzać posiłek, pamiętamy by robić to w warunkach kontrolowanych, bez znacznego podniesienia temperatury co może wpłynąć na trwałość dodanych suplementów. 

EFEKTY DIETY

->Dieta domowa jest często świetnym rozwiązaniem dla kotów z problemami zdrowotnymi – gdzie znalezienia karmy, spełniającej wszystkie nasze kryteria jest niemożliwe.

->Pozwala nam na obserwacje reakcji na każdy nowy element diety, przez co bywa jednym z najlepszych rozwiązań w diecie eliminacyjnej.

->Opiekunowie często zgłaszają lepsze samopoczucie, zwiększoną aktywność oraz lepsza sytość w porównaniu do dotychczasowych diet.

-> U kotów, u których zrezygnowano z diet kiepskiej jakości i składnie, obserwuje się znaczne zmniejszenie objętości kału i zwykle jego mniej intensywny zapach. Jest to normalna reakcja na wprowadzenie diety ubogiej w resztki. Niemniej nie powinno to prowadzić do braku wypróżnień przez kilka dni czy też objawy zaparć -> jest to sytuacja, która wymaga od nas modyfikacji w diecie.

RÓŻNORODNOŚĆ DIETY ORAZ BILANS

 -> Dieta powinna składać się z przynajmniej z kilku gatunków mięs. Na początku możemy zacząć od mniejszej ilości, dążąc do rozbudowania diety. Dotyczy to również podrobów. Wyjątkiem jest dieta eliminacyjna i podejrzenie kota o alergie pokarmową, gdzie czas przebywania na jednym gatunku mięsa wydłuża się, a suplementy dodawane są stopniowo z odpowiednim okresem odstępu. Wtedy plan wprowadzania diety opracowany jest indywidualnie. 

–> Dieta musi być zbilansowana i zwierać wszystkie niezbędne składniki. Stosowanie komponentów dobrej jakości jak i ich różnorodność oraz odpowiednia suplementacja zapewnia pełnowartościowy posiłek. 

-> Najważniejsze to obserwować – to dla naszego psa i jego wymagań komponujemy dietę. Kontrolujmy masę ciała, kondycję zwierzęcia, samopoczucie i wypróżnienia. Powyższy przewodnik zakłada ogólne zasady diety surowej i gotowanej. W przypadku zwierząt chorych/w trakcie leczenia konieczne są dodatkowe zalecenia dostosowane do aktualnego stanu zdrowia. Jeśli potrzebujesz w tym wsparcia, sprawdź jak mogę Ci pomóc.